در
کتابخانه
بازدید : 888906تاریخ درج : 1391/03/21
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
بسم اللّه الرحمن الرحیم
یا واهب العقل لك المحامد
إلی جنابك انتهی المقاصد
یا من هو اختفی لفرط نوره
الظاهر الباطن فی ظهوره
بنور وجهه استنار كلّ شی ء
و عند نور وجهه سواه فی ء
ثمّ علی النّبیّ هادی الأمّة
و آله الغرّ صلوة جمّة
و بعد فالعبد الاثیم الهادی
لا زال مهدیّا إلی الرّشاد
یقول هاؤم اقرؤا كتابیه
منظومتی لسقم جهل شافیه
نظمتها فی الحكمة الّتی سمت
فی الذّكر بالخیر الكثیر سمّیت
لاقت برسم بمداد النّور
فی صفحات من خدود الحور
ابحارها مشحونة من درر
بستانها موشّح بالزّهر
سمّیت هذا غرر الفرائد
أودعت فیها عقد العقائد
فها انا الخائض فی المقصود
بعون ربّی واجب الوجود
ازمّة الامور طرّا بیده
و الكلّ مستمدّة من مدده
مجموعه آثار شهید مطهری . ج9، ص: 24
تا اینجا دوازده بیت است كه حمد و ثناست و تصوّر نمی شود كه بحث درباره ی آن لزومی داشته باشد. پس بحث را از اینجا آغاز می كنیم كه:

إنّ كتابنا علی مقاصد
و كلّ مقصد علی فرائد
فالمقصد الاوّل فیما هو عمّ
اولیه كانت فی الوجود و العدم
حاجی در این كتابش كه منظومه و شرح منظومه نام دارد قسمتی را به منطق اختصاص داده است و قسمتی را به فلسفه كه این دو قسمت از هم جداست؛ اسم قسمت منطق را «لئالی منتظمه» گذاشته است و این قسمت را كه درباره ی فلسفه است «غرر الفرائد» نامیده است؛ چیزی كه هست، بعدها این دو اسم تقریبا در السنه حذف و متروك شده و هر دو قسمت به نام «منظومه» معروف شده است: منظومه ی منطق و منظومه ی فلسفه؛ و در منظومه ی فلسفه حاجی خواسته است به طور خلاصه یك دوره ای از حكمت عملی و حكمت نظری- البتّه نه دوره ی كامل، بلكه دوره ی ناقصی از حكمت عملی و حكمت نظری- هر دو را گفته باشد، یعنی خواسته است همه ی اقسام حكمت را به طور خلاصه ذكر كند. اینكه می گوییم «دوره ی ناقص» به این جهت است كه طبق تقسیم معروف قدما كه همان تقسیم ارسطویی است حكمت و فلسفه تقسیم می شد به فلسفه ی نظری (یعنی علم درباره ی آنچه كه هست) و فلسفه ی عملی (یعنی علم درباره ی آنچه كه باید بكنیم) ؛ بعد فلسفه ی نظری را تقسیم می كردند به الهی و طبیعی و ریاضی، و فلسفه ی عملی را تقسیم می كردند به اخلاق و تدبیر منزل (یا سیاست خانواده) و سیاست مدن (كه همان سیاست باشد) . امّا حاجی در این كتابش بعضی از این قسمتها را آورده و بعضی قسمتها را نیاورده است؛ فلسفه ی الهی را آورده و مفصّلتر از دیگر قسمتها آورده است، فلسفه ی طبیعی را هم آورده ولی مختصرتر از فلسفه ی الهی، و از فلسفه ی ریاضی هیچ نیاورده است. از آن سه قسمت فلسفه ی عملی هم فقط اخلاق را در آخر كتاب آورده است.

پس، از نظر خود حاجی این كتاب غرر الفرائد مشتمل بر چند علم و چند فن است، چون از نظر حكمای اسلامی علم الهی خودش یك علم است و علم طبیعی نیز به نوبه ی خود چندین علم است، زیرا به اصطلاح اینها علم كائنات جوّیّه خودش یك علم است كه حاجی به طور مختصر آورده است، علم معدن شناسی هم یك علم است كه حاجی آورده است، علم گیاه شناسی هم یك علم است كه حاجی خیلی مختصر آورده است، علم الحیوان و علم النفس هم هر كدام یك علم است؛ همه ی اینها
مجموعه آثار شهید مطهری . ج9، ص: 25
را حاجی به طور خیلی خلاصه و مختصر در آخر آورده است، ولی آن قسمتی را كه نسبت به قسمتهای دیگر مفصّلتر آورده است همان است كه اینها آن را «حكمت الهی» می نامند.

کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است