در
کتابخانه
بازدید : 91746تاریخ درج : 1391/03/21
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
این جهت بهانه ای به دست اروپاییان مسیحی داده كه علّت العلل انحطاط مسلمین را اعتقاد به قضا و قدر بدانند و چنین وانمود كنند كه اسلام خود یك آیین جبری است و در آن هرگونه اختیار و حرّیت از بشر سلب شده است.

مرحوم سیّد جمال الدّین اسدآبادی در اوقاتی كه در اروپا بود، متوجّه این انتقاد شد و در مقالات خود به این انتقاد نادرست جواب داد. وی در یكی از مقالات خود پس از مقدّمه ای مبنی بر اینكه اگر روحیه ی مردمی نامساعد و ناپاك باشد، عقاید پاك در آنها به رنگ روحیه ی آنها درمی آید و بر بدبختی و ضلالت آنها می افزاید و تبدیل به نیرویی می شود كه آنها را بیشتر به كارهای زشت می كشاند، می گوید:

«عقیده به قضا و قدر یكی از آن عقاید حقّه است كه مورد اشتباه و موضوع بی خبری جاهلان است. غافلان فرنگی گمانهای خطا بردند و گفتند اعتقاد به تقدیر در میان هر ملّتی شایع و راسخ گردد، همّت و قوّت و شجاعت و دیگر فضایل از میان آن ملّت رخت بر می بندد، و صفات ناپسندیده ی مسلمین همه نتیجه ی اعتقاد به قضا و قدر است.

مسلمین امروز بینوا و تهیدست و در قوای نظامی و سیاسی ضعیف تر از ملل فرنگ شده اند و فساد اخلاق و دروغ و نیرنگ و كینه و دشمنی و تفرقه و جهل به احوال جهان و بی بصیرتی بر خیر و شرّ و قناعت به معیشت بخور و نمیر، در ایشان رایج و عمومی گشته، پروای ترقّی و دفع دشمن ندارند. لشكر خونخوار اجانب از هر سو بر ایشان تاخته است. . . بیچارگان به هر پیش آمدی شاكرند و به هر مذلّتی حاضر. به كنج خانه آسوده خفته اند و گنج ثروت و استقلال را به دشمن و بیگانه واگذاشته اند. »
مجموعه آثار شهید مطهری . ج1، ص: 378
آنگاه می گوید:

«غربیان این مفاسد را كه بر شمردیم به مسلمین نسبت می دهند. همه ی زشتیها و پستیها را زاییده ی اعتقاد به قضا و قدر می دانند و می گویند اگر مسلمانان چندی دیگر بر این عقیده بمانند، دیگر حسابشان صاف است و آب از سرشان گذشته است. »
سپس می گوید:

«فرنگیها میان اعتقاد به قضا و قدر و اعتقاد به مذهب جبر كه می گوید انسان در كلّیه ی اعمال و افعال خود مجبور مطلق است، فرقی و تفاوتی نگذاشته اند. . . » [1]

[1] . اقتباس از یادداشتهای آقای صدر واثقی درباره ی سیّد جمال الدّین، نقل از مقاله ی سیّد درباره ی قضا و قدر ترجمه ی سیّد ابو القاسم فرزانه ی یزدی، كتابخانه ی مدرسه ی عالی سپهسالار، فیش 4535.
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است