در
کتابخانه
بازدید : 409443تاریخ درج : 1391/03/27
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Expand <span class="Sanad">حرف «ب» </span>حرف «ب»
Expand حرف پحرف پ
Collapse حرف تحرف ت
تاریخ- نقش انبیا در تحول تاریخ
تاریخ فقه و فقها
تاریخ هجری- مسأله ی تغییر تاریخ هجری به مسیحی و نقدآقای محیط طباطبایی
تبلیغ و هدایت و نقش مستقل آن
تبلیغ و هدایت و نقش مؤثر آنها
تبلیغ
یادداشت روش تبلیغ
تبلیغ و دعوت
تبلیغ
تبلیغ- حسینیه ی هدایت شیراز (9 و 10 و 11 فروردین 51)
راه و روش تبلیغ دین
تجمّل
تحریفات
تحریف كلمه
تحمل و سعه ی صدر نسبت به عقاید و سلیقه های دیگران
تحولات اجتماعی
تربیت آدمكش در آمریكا
تربیت اسلامی
تربیت و ایدئولوژی
تربیت كودكان و جوانان در آلمان- هدف
تربیت و اخلاق و هماهنگی
تربیت و فطرت و فرق تربیت با صنعت
تربیت و شكفتگی روح، ماهیت تربیت
ترس و دلهره
تربیت- اثر معكوس- تربیت متناسب با زمان- قوه ی نقادی
تربیت از راه میلها و رغبتها نه از راه ترس
تربیت نااهلان
تربیت و اصلاح نفس- تربیت شعور باطن
تربیت اولاد- مدارك
مراحل تربیت
تربیت كودك
تربیت مبنی بر ترس، خرس مآبانه
تربیت- نرمی در جای درشتی و درشتی در جای نرمی
تربیت
تربیت ملی
تربیت اسلامی
تربیت- عوامل سوء تربیت
ترك
تزكیه ی نفس- میلهای خفته
تزكیه ی نفس، بدبینی به نفس
تزكیه ی نفس، انسان سالم
تزكیه ی نفس- اثر سختگیری های افراطی
تزكیه ی نفس- معنی ترك خودپرستی- تفاوت تعبیر قرآنی و تعبیر مزدایی
یادداشت تزكیه ی نفس
تزكیه ی نفس
تزكیه ی نفس- نفس امّاره- لزوم حكومت عاقله
تزكیه ی نفس فلسفی و تزكیه ی نفس عرفانی
تزكیه ی نفس و احتیاج به مربی و مرشد در نزد صوفیه یا احتیاج به روانپزشك
تزكیه ی نفس
تزكیه و جهاد نفس- مدارك و منابع
تزكیه ی نفس
تزكیه ی نفس- حق بدن
تزكیه ی نفس- روایات
تزكیه و جهاد نفس- روایات
تزكیه ی نفس- اخلاص
تزكیه ی نفس
راههای اصلاح اخلاق و تزكیه ی نفس
تزكیه ی نفس- علل فساد اخلاق
تزكیه ی نفس و ترك دنیایی كه نیرو و آزادی است
مسائل مربوط به تزكیه ی نفس
تزكیه ی نفس
تزكیه ی نفس- جهاد با نفس
تسلیم
تسلیم در برابر حقیقت
تسلیم به راه هر مقصد
تصوف، كتب عرفانی
تصوف- چنته ی فقر
تعصب
تعلیم و تربیت اسلامی
تضاد
تعارف
تعاون
تعرّب بعدالهجرة
تعصب دینی از نظر سید جمال
تعلیم و تربیت اسلامی
تعلیم و تربیت اسلامی
تعلیم و تربیت اسلامی
تعلیم و تربیت اسلامی
یادداشت تعلیم و تربیت اسلامی
تعلیم و تربیت مكانیكی
تعلیم و تربیت اسلامی
مسائل تعلیم و تربیت
مسائل تعلیم و تربیت اسلامی
یادداشت تعلیم و تربیت اسلامی جلسه شب سوم خرمشهر
تعلیم و تربیت اسلامی- عامل زمان
تفاهمات اسلامی درس اول: حسن تفاهم
درس دوم: آیات و احادیث
درس سوم: نقش حج در وحدت وتفاهم مسلمانان
تفاهمات اسلامی
تفتیش عقاید، مدارك
تفتیش عقاید در مسیحیت
تفسیر سوره ی حمد- صراط مستقیم
مقدمه ی تفسیر حمد- جواد صابر
تفقّه و تفكر
تفقه و بصیرت
تفكر
تقلید
آیات ذمّ تقلید
تقلید
تقوا و آرزو و سعادت
تقیه ی سیاسی
تقیه و پفیوزی
تقیه و نفاق
تقیه- دو تفسیر برای تقیه
تقیه
تقیه- امر به معروف و نهی از منكر
تقیه
تقیه- خروج بالسیف
تقیه
راز تكامل
تكامل تاریخی انسان
تكامل تاریخ و مفهوم آن
تكفیرها
تمدن غرب- جنایت در آمریكا
تمدن
تمدن جدید- آمار جنایت در آمریكا
تمدن و خودكشی
تمدن جدید و مشخصات آن
تمدن خارجی
تمدن- هدف تمدن چیست؟
تمدن و دین
تمدن، علل انحطاط تمدنها، اسلام و مقتضیات زمان
تمدن و علل انحطاط آن
تمدن امروز
تمدن اسلامی
تمدن اسلام- مدارك
انگیزه های تمدن اسلامی
تمدن اسلامی- علت انحطاط مسلمین از نظر سید جمال
تمدن اسلامی- علل انحطاط مسلمین از نظر كواكبی
تمدن جدید- آمریكا
تمدن و اعتیاد
تمدن جدید، آثار ماشین
تمدن- عناصر تمدن و فرهنگ
تمدن معاصر- مشكلات امروز
تمدن ماشینی و انقلاب صنعتی، یا خطای فرزند آدم
تمدن اسلام- انگیزه ها و عواملش
تمدن امروز و گرسنگی دو سوم سكنه ی جهان
تنهایی
تواضع
توتم و تابو
توكل
توكل- مدارك
توكل و كار و تحصیل رزق
اتقوا مواضع التهم
تهمت و فحاشی
Expand حرف جحرف ج
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
در درس پیش گفتیم اندك مطالعه در وضع عمل حج به ما می فهماند كه منظور مقدس شارع اسلام [از] تشریع حج این بوده كه مسلمانان به یكدیگر نزدیكتر شوند و وسیله ای به وجود آید كه مسلمانان اقطار عالم خواه ناخواه یكدیگر را در یك نقطه ملاقات كنند و پیوندشان محكمتر گردد.

ممكن است بعضی افراد گمان كنند اینها فرضیاتی است كه ما از پیش خود می سازیم و می بافیم، شارع اسلام چنین منظورهایی نداشته است. از این رو لازم است نصوص اسلامی را ذكر كنیم تا معلوم شود اینها مطالبی است كه خود اسلام در هزارو چهارصد سال پیش گفته است.

1. پیغمبراكرم صلی الله علیه و آله جمله های معروفی دارد كه در زمینه ی وحدت
جلد دوم . ج2، ص: 213
و تساوی مسلمانان و الغاء امتیازات ایراد فرموده است به این مضمون:

ایهاالناس ان ربكم واحد و اباكم واحد، كلكم لآدم و آدم من تراب، ان اكرمكم عنداللّه اتقیكم، ولیس لعربی علی عجمی فضل الاّ بالتقوی [1].

یعنی همانا پروردگار شما یكی است، پدر شما یكی است، همه ی شما فرزند آدم هستید و آدم از خاك است، گرامی ترین شما نزد خداوند باتقواترین شماست، عرب را بر عجم فضیلت نیست مگر به وسیله ی تقوا.

این جمله ها را كه صلای وحدت و ندای یگانگی و بهم بستگی است، در كجا و در چه زمانی و در چه موقعیتی ایراد فرمود؟ در سرزمین مكه و منا و عرفات، درحین انجام عمل حج، در آخرین حج خود كه به حجة الوداع معروف است.

چرا اینجا را برای این اعلام انتخاب فرمود؟ برای اینكه تا دامنه ی قیامت كه مراسم حج بپاست، مردم بیایند و به یاد توصیه های پیغمبر بزرگوارشان بیفتند و متنبه گردند و راه تفرق نپویند، دست یكدیگر را در اینجا به عنوان دوستی و برادری بفشارند، موانع را از میان ببرند، قراردادها و پیمانها و مبادله های معنوی و مادی با هم برقرار كنند.

این كه مسلمانان به صورت ظاهر در مكه اجتماع كنند و دلهاشان نسبت به یكدیگر پر از كینه و عداوت باشد، مصداق كلام خدای متعال باشند: تحسبهم جمیعاً و قلوبهم شتی [2](می پنداری آنها با
جلد دوم . ج2، ص: 214
هم اند و حال آنكه دلهاشان پراكنده است) و مصداق كلام علی علیه السلام بوده باشند: ایهاالناس المجتمعة ابدانهم المختلفة اهوائهم [3](ای مردمی كه بدنهاشان در یك جا جمع شده اما خواسته ها و آرزوها و هدفهاشان از هم جداست) ، این گونه اجتماعی منظور اسلام نیست، حج برای چنین اجتماعی نیست، خداوند به چنین اجتماعی به نظر رحمت نمی نگرد.

2. امام صادق علیه السلام در حدیث معروفی كه در كتب حدیث ضبط شده و مفصل است می فرماید: «فجعل فیهم الاجتماع من الشرق و الغرب لیتعارفوا» یعنی خداوند مقرر كرد كه از شرق و غرب عالم آنجا جمع شوند برای اینكه یكدیگر را بشناسند.

یكی از كارهای پسندیده ای كه در دنیای امروز معمول است این است كه افرادی كه در یك محفل و یا كنگره برای اولین بار با هم آشنا می شوند كارتهای خود را مبادله می كنند، اسم و آدرس یكدیگر را یاد می گیرند. این كار وسیله می شود كه بعدها با هم نامه مبادله كنند، از كارهای یكدیگر آگاه شوند، آثار و تألیفات خود یا آثار و تألیفات مورد علاقه ی خود را برای یكدیگر بفرستند. بدیهی است كه این كارها پیوندها را محكم می كند.

اكنون می بینیم اسلام در چهارده قرن پیش این زمینه را به وجود آورده است و توصیه كرده است كه از اجتماع عظیم حج برای این منظور باید استفاده بشود. امام صادق فرمود: اسلام چنین اجتماعی را مقرر كرده است تا از شرق و غرب عالم جمع شوند و با یكدیگر در آنجا آشنا و دوست بشوند.

لازم است هركدام از ما كارتهای معرفی از خود چاپ كنیم و به چند زبان- كه یكی از آنها زبان عربی است- آدرس و شغل خود را بنویسیم، در مواقع متعددی كه با افرادی از كشورهای دیگر برخورد
جلد دوم . ج2، ص: 215
می كنیم كارت خودمان را به آنها بدهیم و از آنها كارت بگیریم و این را وسیله ی آشنایی قرار داده بعدها نامه مبادله كنیم، كتاب مبادله كنیم، آنها را از اوضاع دینی كشور خود آگاه كنیم و از اوضاع دینی و احوال مسلمانان كشور آنها باخبر شویم، از تحولات و نهضتهایی كه له یا علیه اسلام می شود آگاه بشویم، با تحولات و نهضتهای سودمند اسلامی هماهنگی كنیم.

3. علی علیه السلام در كلمات خود ضمن بیان فلسفه ی پاره ای از مقررات اسلامی، درباره ی حج می فرماید: والحج تقویة للدین(یاتقربة للدین) [4]یعنی فلسفه ی حج تقویت دین است (یا فلسفه ی حج نزدیك كردن پیروان دین است) . به هر حال منظور یكی است. اگر مفهوم كلام این باشد كه فلسفه ی حج تقویت دین است، منظور این است كه با اجتماع حج روابط مسلمانان محكمتر می شود و ایمان مسلمانان نیرومندتر می گردد و به این وسیله اسلام نیرومندتر می گردد. اگر مفهوم كلام این باشد كه فلسفه ی حج نزدیك كردن دین است، باز واضح است كه منظور نزدیك شدن دلهای مسلمانان است و نتیجه تقویت و نیرومندی اسلام است.

4. از سخنان آن حضرت است: جعله سبحانه و تعالی للاسلام عَلَماً [5]یعنی خداوند كعبه را پرچم اسلام قرار داده است.

از قدیم معمول بوده است كه گروههایی كه با یكدیگر به جنگ می پرداخته اند هركدام پرچم مخصوص به خود داشته اند و در زیر آن گرد می آمده اند. پرچم رمز بقا و استقلال و مقاومت آنها به شمار می آمده است. برافراشته بودن آن دلیل حیات جمعی آنها بوده است و افتادن و خوابیدن آن علامت شكست آنها بوده است. دلیر و دلاورترین آنها نامزد به دست گرفتن پرچم بوده است، گردان و
جلد دوم . ج2، ص: 216
دلاوران دور او را می گرفتند كه برافراشته بماند. برعكس، دشمن كوشش می كرد كه پرچم را بخواباند. پرچم، مقدس و محترم بود.

امروز نیز پرچم رمز استقلال و وحدت و شخصیت مستقل ملتها و كشورهاست. هر كشوری از خود پرچم و علامتی دارد و آن را مقدس می شمارد و احیاناً به آن سوگند می خورد.

امیرالمؤمنین می فرماید: «كعبه پرچم اسلام است» یعنی همان طوری كه پرچمها رمز اتحاد و یگانگی جمعیتها و نشانه ی همبستگی آنهاست و برپا بودن آن علامت حیات آنهاست، كعبه برای اسلام اینچنین است. در حدیث دیگری وارد شده: «لایزال الدین قائماً ما قامت الكعبة» مادام كه كعبه بپاست اسلام بپاست، یعنی مادام كه حج زنده و باقی است اسلام زنده و باقی است. كعبه پرچم مقدس اسلام است، رمز وحدت و استقلال مسلمین است.

از اینجا می توانیم بفهمیم كه منظور اسلام این نبوده كه مردم ندانسته و نفهمیده بروند به مكه و فقط یك سلسله مناسك كه برای خود آنها نامفهوم است بجا آورند. منظور اصلی این است كه تحت لوای كعبه یعنی همان خانه ای كه اولین بار در میان بشر برای پرستش خدای یگانه بنا شد، به صورت یك قوم واحد و ملت واحد و هم عزم و هم رزم گرد آیند. شعار اصلی و اساسی اسلام «توحید» است. كعبه خانه ی توحید است. قرآن كریم می فرماید: «ان اول بیت وضع للناس للذی ببكة مباركاً» یعنی اولین خانه ای كه برای مردم نهاده شد همان است كه در سرزمین مكه است.

تمرین:

1. پیغمبر اكرم در حجة الوداع چه گفت؟ 2. چگونه در ضمن مراسم حج مسلمانان باید با یكدیگر وسیله ی آشنایی و دوستی فراهم كنند؟
جلد دوم . ج2، ص: 217
3. معنی پرچم بودن كعبه برای اسلام چیست؟
[1] تحف العقول، صفحه ی 34
[2] سوره ی حشر، آیه ی 14
[3] نهج البلاغه، خطبه ی 29
[4] نهج البلاغه، كلمات قصار، حكمت 244
[5] نهج البلاغه، خطبه ی 1
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است